أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
616
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
در سال 1248 منعقد شد كه بر اساس آن ، سلطان محمود ، مصر و حجاز و جزيرهء كرت را به محمدعلى پاشا واگذار كرد . همچنين سوريه و اضنه به ابراهيم پاشا واگذار شد . بدين ترتيب بلاد اسلامى به دو يا سه رهبرى تقسيم شد و اروپا از اتحاد آنان در امان ماند . علاوه بر آن ، اروپائيان رضايت خليفهء عثمانى را هم از اين كه دشمنش را در مرزها متوقف كرده بودند ، فراهم كردند . هفت سال به همين منوال سپرى شد و محمدعلى پاشا مصر و حجاز و كرت را با استقلال در اختيار داشت . اندكى بعد اروپايىها دريافتند كه وجود يك عثمانى بيمار در سوريه بهتر از آن است كه اين منطقه به حاكم جوان سپرده شود . اين بار نيروهاى عثمانى به فرماندهى عبدالحميد كه پدرش را در استانبول گذاشته بود ، حمله را آغاز كردند . چهار متحد ، عثمانى ، انگليس ، روسيه و آلمان در اين جريان ، معاهدهء لندن را در سال 1841 امضا كردند كه بر اساس آن ، قدرت محمدعلى پاشا و فرزندانش تنها در مصر به رسميت شناخته شد و سوريه هم به ابراهيم پاشا واگذار شد ، آنهم تا وقتىكه زنده است . زمانى كه دولت عثمانى اين مطلب را به صورت رسمى به محمدعلى پاشا ابلاغ كرد ، وى نپذيرفت و به دنبال آن عثمانىها سپاهى را براى جنگ با وى اعزام كردند ، در حالى كه روس و انگليس هم به او كمك مىكردند . اين سپاه سواحل سوريه را فتح كرد و به اسكندريه رسيد . در آنجا ميان دو طرف صلح شد كه بر اساس آن تنها حكومت محمدعلى پاشا و فرزندانش بر مصر به رسميت شناخته شد . اين واقعه در سال 1256 / 1841 رخ داد . « 1 » بدين ترتيب مكه دوباره زير سلطهء دولت عثمانى درآمد . ديديم كه محمدعلى پاشا ، شريف محمد بن عبدالمعين را كه در مصر نزد وى بود به مكه فرستاد تا كار بازگرداندن سپاه مصرى را ترتيب داده و حكومت آنجا را تحت تابعيت عثمانى در آورد . با اين حال ، برخى از مناطق شمال حجاز از الوجه تا العقبه همچنان زير سلطهء مصر ماند تا تكليف آن روشن شود . اين وضعيت ادامه داشت تا آن كه انگليس در سال 1882 مصر را اشغال كرد . در اين وقت والى مكه به سرعت الوجه را از زير سلطهء ادارى مصر درآورد و
--> ( 1 ) . ابراهيم پاشا ، تأليف بيركربتيس ، ترجمهء محمد بدران ، ص 278 .